Hulpverlening wordt steeds sterker georganiseerd vanuit efficiëntie, beheersbaarheid en meetbaarheid. Al passen mensen met complexe en meervoudige zorgnoden, niet altijd binnen bestaande protocollen of sectoren. Ze bevinden zich vaak op het kruispunt van jeugdzorg, psychiatrie, VAPH, onderwijs, justitie, huisvesting en sociaal werk. Daardoor dreigen ze van de ene sector naar de andere te worden doorgeschoven, tot er uiteindelijk geen plek meer is die hen voldoende kan dragen.
Beweging Dragend Zorgen stelt daarom niet alleen de vraag waar mensen met complexe zorgnoden terechtkunnen, maar vooral wie of wat hen kan blijven dragen wanneer een traject onvoorspelbaar of langdurig wordt. Psychologe Isabelle Voorspoels, die aan het werk is op afdeling langdurige zorg Vallei, is een van de initiatiefnemers van Dragend Zorgen, net zoals collega-psycholoog Mieke Jespers, die werkt op afdeling Boomgaard. Op het Vlaams ggz-congres in september opende een delegatie van Dragend Zorgen de dialoog met de vraag ‘Hoe ver draag je mij als ik niet in het systeem pas?’.
‘De manier waarop we zorg organiseren kan onbedoeld mee uitsluiting veroorzaken. Wanneer ondersteuning afhankelijk wordt van voorwaarden waaraan niet iedereen kan voldoen, verdwijnen net de meest kwetsbare mensen tussen de mazen van het net’, beschrijft de beweging in haar visietekst.
Als metafoor gebruikt Beweging Dragend Zorgen de Vlaamse rivieren die vroeger werden rechtgetrokken om het water sneller en efficiënter te laten stromen. Dat leek beheersbaar, maar leidde uiteindelijk tot een verarming van het ecosysteem. ‘Vandaag krijgen rivieren opnieuw ruimte om te meanderen. Ook zorg heeft zo’n ruimte nodig: niet ieder traject verloopt rechtlijnig en niet iedere hulpvraag laat zich vooraf afbakenen of oplossen. Zorg vraagt soms dat we vertragen, een bocht nemen, verdragen dat iets nog niet duidelijk is en samen blijven zoeken’, klinkt het.
Niet alles in rechte lijn
Dragend Zorgen wil complexiteit en diversiteit niet ‘wegorganiseren’, maar er opnieuw ruimte voor creëren. Zorg betekent vanuit die visie ook bekommernis en verantwoordelijkheid. Mensen hebben een netwerk van betrouwbare relaties en instituties nodig dat hen letterlijk en figuurlijk helpt dragen, zeker wanneer hun eigen draagkracht onder druk staat. ‘Die dragende omgeving is niet alleen belangrijk voor mensen die zorg ontvangen. Ook hulpverleners hebben plekken en structuren nodig die hen ondersteunen wanneer zij geconfronteerd worden met situaties waarin bestaande antwoorden tekortschieten.’
Het initiatief wil enerzijds dragen door ontmoetingsplekken te creëren waar mensen elkaar vinden en ondersteunen. Het wil daarnaast signaleren door zichtbaar te maken waar organisaties en maatschappelijke tendensen goede zorg bemoeilijken en dit aankaarten beleidsniveau. En tenslotte bewegen door acties op te zetten, te schrijven, te spreken en praktijken zichtbaar te maken.
‘Een zorglandschap waarin niet alles in rechte lijn hoeft te verlopen: een landschap waarin organisaties en sectoren samen verantwoordelijkheid opnemen, hulpverleners ruimte krijgen om zoekend te werken en kwetsbaarheid en complexiteit niet worden gezien als iets wat buiten het systeem valt, maar als iets waarvoor we samen draagkracht organiseren.’
Meer info via www.dragendzorgen.be/ en @dragendzorgen op Instagram.