Moederdag, een symbolisch moment waarop de complexiteit van het moederschap zichtbaar wordt. Nog net iets meer dan op andere dagen. Moederdag baadt in zachte kleuren, schuift aan bij de familiebrunch en geurt naar zorgvuldig uitgekozen bloemen. Een dag waarop dankbaarheid bijna vanzelfsprekend lijkt, alsof elke band tussen moeder en kind warm, veilig en onvoorwaardelijk is. Maar niet voor iedereen is het zo vanzelfsprekend.
Door de ogen van een moeder
Als moeder met een psychische kwetsbaarheid wens je, hoop je, mis je of zucht je zelfs. Want (ook) dit jaar komt die familiebrunch er niet of toch niet op een manier waarop je jouw moederhart écht kan laten spreken.
Je zou zo graag de liefde tussen jou en je kinderen laten stromen. Tastbaar en voelbaar tot in elke cel van jullie lichamen. In kleine gebaren, in warme woorden, in voorzichtige of net in gulle omhelzingen.
De realiteit is soms pijnlijk anders. Misschien ben je als moeder fysiek aanwezig, maar lever je diep van binnen een andere strijd. Welllicht laat je graag zien hoe lief je jouw kinderen hebt, maar lijken er muren tussen jullie te staan. Of je wil niemand belasten met jouw zorgen en zwaarte, waardoor je in alle talen zwijgt. Sommige kwetsbare moeders voelen zich zo uitgeput dat het even niet lukt om een moederrol op te nemen. Misschien is er geen contact (meer) mogelijk met je kinderen en lijkt acceptatie van die gebrokenheid de enige optie, zo onbereikbaar ver.
Vanzelfsprekend is het zelden als moeder met een psychische kwetsbaarheid. Vieren en rouwen, ze raken elkaar in de heelheid en de volheid van het moederschap. Zo beleven we Moederdag elk op onze eigen manier.
Door de ogen van een kind
Ook voor sommige kinderen kunnen dagen zoals Moederdag heel confronterend zijn. Voor hen is moeder geen bron van troost, maar een leegte die nooit echt gevuld werd. Een gemis dat zich niet altijd luid laat horen, maar stil aanwezig blijft in kleine momenten. Bijvoorbeeld bij het zien van andere gezinnen of bij het horen van verhalen vol warmte die niet herkenbaar zijn. Sommige mensen zijn opgegroeid zonder moederfiguur of met iemand die er fysiek wel was, maar emotioneel onbereikbaar.
Anderen dragen een complexere realiteit met zich mee. Een moeder die worstelde met psychische problemen, die niet kon geven wat ze misschien zelf ook nooit kreeg. Liefde die onvoorspelbaar was, aandacht die kwam en ging of zelfs situaties waarin veiligheid niet gegarandeerd was. Die verhalen zijn zelden zwart-wit: ze bevatten tegelijk begrip en pijn, verbondenheid en afstand.
Voor mensen in deze situatie kan Moederdag gemengde gevoelens oproepen: verdriet om wat ontbrak, opluchting om wat voorbij is of de keuze om niet mee te vieren. En dat is oké. Niet elke relatie hoeft gevierd te worden om waardevol te zijn. Soms zit de kracht juist in het erkennen van wat moeilijk was en in het pad dat iemand zelf heeft afgelegd.
Misschien gaat Moederdag, voor sommigen, minder over vieren en meer over stil staan. Over gemis erkennen en patronen doorbreken. Want waar het klassieke beeld stopt, beginnen andere verhalen. En ook die verdienen een plek.